PROGRAMMA 2026

• donderdag 7 mei: Steven Vandewal: de Christianisering van onze regio.

  De lezing van historicus Steven Vandewal behandelt de kerstening van Haspengouw en de regio van de Civitas Tungrorum (met Tongeren als centrum) tussen de late Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Haspengouw was door zijn vruchtbare ligging en Romeinse villacultuur een gunstige regio voor de verspreiding van het christendom.

• donderdag 4 juni: Rombout Nijssen: Tongeren-Borgloon in 1879-1884: de schoolstrijd

  In de negentiende eeuw werd het scholenlandschap wettelijk geregeld door de schoolwet van 1842. In de meeste dorpen bestonden in 1879 gemeentelijke scholen en hier en daar was er nog een private schoolmeester actief.

  De schoolwet van 1879, die het godsdienstonderricht van het programma van de gemeenteschool haalde, zette de Belgische bisschoppen er toe aan hun pastoors opdracht te geven in hun parochies een alternatief te voorzien voor de officiële scholen. Onverwacht had de scholenactie van de Belgische kerk veel succes. In Limburg rezen de katholieke vrije lagere scholen als paddenstoelen uit de grond. Hier ligt de oorsprong van het huidige lagere-scholenlandschap, met gemengde vrije scholen in de meeste dorpen.

  Statistieken tonen dat veel gemeentescholen in 1884, toen de schoolwet van 1879 afgeschaft werd, verdwenen en dat zij vervangen werden door vrije katholieke scholen. Elders bleef de gemeentelijke jongensschool bestaan, en werd het onderwijs voor meisjes overgenomen door vrije zusterscholen. Achter die statistieken vond een harde strijd plaats met veel persoonlijke drama's.

  De Rijksarchivaris vertelt ons over die boeiende jaren in de geschiedenis van de dorpen van Tongeren-Borgloon. Samen bekijken we de bedoeling van de schoolwet van 1879, de sociale context waarin zij uitgevoerd werd, de reacties van de mensen in onze dorpen en de factoren die haar - vanuit liberaal standpunt - deden mislukken.

• donderdag 1 oktober: in voorbereiding.
• donderdag 5 november: Eddy Dupae: Hasbania en zijn agrarische geschiedenis volgens de landschapsbiografie van Haspengouw: drieslagstelsel en heerdgang, weteren en ‘tailozen’.
• donderdag 3 december: 175 jaar KLGOG.

SPRAAKWATER PROGRAMMA LEZINGEN 2026

WOENSDAG 22 APRIL 2026
COLLEGIA VAN HANDELAARS EN AMBACHTSLIEDEN IN HET ROMEINSE RIJK. GILDEN OF TOCH IETS ANDERS?
Prof. dr. Koenraad Verboven .

Je kan de lezingen zowel in het auditorium van het museum als online volgen.
• Als je een lezing in ons auditorium wilt volgen, is vooraf inschrijven aanbevolen. Je ontvangt na inschrijving en betaling een e-mail met je bevestiging.
• Als je een lezing online wilt  volgen, is vooraf inschrijven verplicht. Je ontvangt na inschrijving en betaling een e-mail met de link om deel te nemen.

Start lezingen: 19.30 u.
Deelname: € 3.